Enneagramvleugels: zo ontdek je jouw vleugel

Jij en een collega hebben hetzelfde enneagramtype, maar herkennen zich in heel verschillende beschrijvingen. Hoe kan dat? Of misschien zag je na een test de uitslag ‘9w1’ en vroeg je je af of je dan twee persoonlijkheidstypen hebt. Binnen het enneagram worden zulke verschillen onder meer uitgelegd met het begrip vleugels.

De kern: een vleugel beschrijft kenmerken van een type dat direct naast je basistype ligt. Je basistype wordt daardoor geen ander type. Hieronder lees je hoe de combinaties werken en hoe je ze naast je eigen ervaringen kunt leggen. Daarbij houden we de uitleg binnen het model en het beschikbare wetenschappelijke bewijs uit elkaar.

Wat zijn enneagramvleugels?

Een enneagramvleugel is een theoretisch begrip: kenmerken van een aangrenzend type zouden als aanvulling op je basistype naar voren kunnen komen.

Het enneagram is een model dat persoonlijkheid in negen typen indeelt. Het basistype beschrijft daarin je centrale neigingen. Een vleugel geeft aanvullende kenmerken aan. Het is dus geen mechanisme waarvan vaststaat dat het je persoonlijkheid verandert.

Bij ‘9w1’ is 9 het basistype en 1 de vleugel die je bij de beschrijving betrekt. De kleine letter ‘w’ staat voor vleugel. De volgorde doet ertoe: ‘1w9’ begint bij basistype 1 en beschrijft een vleugel van type 9.

Deze uitleg volgt de definitie van vleugels van het Enneagraminstituut. De notatie zegt niet dat je persoonlijkheid uit vaste percentages bestaat of dat twee typen in gelijke delen gemengd zijn.

Welke vleugels horen bij mijn enneagramtype?

Binnen het enneagram zijn alleen de twee typen direct naast je basistype mogelijke vleugels.

De typen staan op een cirkel, niet op een rechte getallenlijn. Daarom liggen naast type 1 de typen 9 en 2. Naast type 9 liggen de typen 8 en 1. De tabel hieronder volgt deze regel van aangrenzende typen op de cirkel.

Basistype	Ene vleugel	Andere vleugel
Type 1	1w9	1w2
Type 2	2w1	2w3
Type 3	3w2	3w4
Type 4	4w3	4w5
Type 5	5w4	5w6
Type 6	6w5	6w7
Type 7	7w6	7w8
Type 8	8w7	8w9
Type 9	9w8	9w1

Stel dat je bij een test het hoogst scoort op type 4 en daarna op type 9. Dat maakt je volgens deze regels geen ‘4w9’. Als je type 4 als basistype onderzoekt, zijn type 3 en type 5 de mogelijke vleugels. Je score op type 9 kun je wel meenemen als aanleiding om andere kenmerken te bekijken.

De rangorde van je testscores en de positie van een vleugel zijn verschillende dingen. Je op één na hoogste testscore is dus niet automatisch je vleugel.

Ook de lijnen binnen de cirkel betekenen iets anders. Die horen bij een afzonderlijk onderdeel van de theorie over beweging tussen typen. Voor vleugels kijk je naar de directe buren op de buitenrand.

Wat is het verschil tussen 9w8 en 9w1?

Volgens de enneagramtheorie kan hetzelfde basistype zich anders uiten, afhankelijk van de vleugel die je bij de beschrijving betrekt.

Bij type 9 kun je bijvoorbeeld de vleugels 8 en 1 vergelijken. De beschrijvingen van de typen leggen bij type 8 de nadruk op het direct uitspreken van een eigen standpunt. Bij type 1 gaat het onder meer om innerlijke maatstaven en doen wat je juist vindt. Vanuit het vleugelbegrip kun je bekijken hoe zulke kenmerken naast de neigingen van type 9 zouden kunnen voorkomen.

Hieronder staat een fictief werkvoorbeeld om dat verschil begrijpelijk te maken. Het is geen onderzoeksresultaat en geen manier om echte mensen in te delen.

Wat vergelijk je?	Voorbeeld bij 9w8	Voorbeeld bij 9w1
Gedeelde wens	De prettige samenwerking in het team bewaren.	De prettige samenwerking in het team bewaren.
Reactie als het werk zich opstapelt	Direct aangeven hoeveel werk je kunt aannemen.	Voorstellen om het werk volgens de gemaakte afspraken te verdelen.
Vraag voor jezelf	Maak ik mijn eigen standpunt vaker op deze manier duidelijk?	Probeer ik vaker afspraken te verduidelijken en eraan vast te houden?

De ene manier is niet volwassener of beter voor je werk dan de andere. Dezelfde persoon kan beide gebruiken, afhankelijk van de situatie. Je rol, je relatie met de ander en je ervaringen spelen ook mee in hoe je je gedraagt.

Trek daarom geen conclusie uit één moment, zoals: “Ik zei duidelijk nee, dus ik heb een 8-vleugel.” Kijk ook naar de reden voor je reactie en naar wat je in andere situaties doet. Een vleugelbeschrijving verklaart bovendien niet alle verschillen tussen mensen met hetzelfde basistype.

Hoe bepaal ik mijn enneagramvleugel?

Begin bij je basistype en vergelijk daarna de beschrijvingen van de twee aangrenzende typen met terugkerende ervaringen uit je eigen leven.

Ook de uitleg van het Enneagraminstituut volgt die volgorde: eerst het basistype verkennen, daarna de aangrenzende typen lezen. Dat maakt dit nog geen wetenschappelijk vastgestelde methode om vleugels te bepalen. De stappen hieronder zijn bedoeld om zorgvuldiger te observeren en minder snel een etiket te kiezen.

Klopt mijn basistype wel?

Met een vleugel erbij kan een beschrijving ineens beter lijken te passen. Maar als je weinig herkent in het basistype zelf, is het zinvol om dat eerst opnieuw te bekijken. Je hoeft niet elk verschil met een vleugel te verklaren.

Neem bijvoorbeeld de uitspraak: “Ik werk heel nauwkeurig.” Waarom deed je dat in een bepaalde situatie? Wilde je fouten voorkomen, hoopte je op waardering of controleerde je extra omdat het werk nieuw voor je was? Schrijf die mogelijkheden op. Geen van die antwoorden stelt op zichzelf een type vast.

Hoe houd ik mijn reacties bij?

Woorden als ‘rustig’ of ‘sociaal’ zijn breed. Kies liever een concreet moment: wat zei je toen de meningen in een vergadering uiteenliepen? Hoe reageerde je toen iemand je om een gunst vroeg?

Je kunt je notities verdelen in vier onderdelen: ‘situatie — wat ik belangrijk vond — mijn gedrag — andere mogelijke reden’. Achter “Ik bleef de stukken controleren” kun je bijvoorbeeld schrijven: “Ik wilde meer zekerheid.” Voeg ook een alternatief toe: “Misschien kwam het doordat ik deze taak nog niet eerder had gedaan.”

Wat als een vleugelbeschrijving niet past?

Als een beschrijving je aanspreekt, kun je vooral herinneringen gaan verzamelen die erbij passen. Noteer daarom ook momenten die juist niet aansluiten. Zo voorkom je dat je al je ervaringen door dezelfde uitleg bekijkt.

Wil je iemand om feedback vragen, maak de vraag dan concreet. “Hoe reageer ik meestal als we het oneens zijn?” levert een ander soort antwoord op dan “Welke vleugel heb ik volgens jou?” Houd er rekening mee dat de ander slechts een deel van je gedrag heeft gezien.

Je mag je conclusie ook openlaten: “Ik ben de twee nog aan het vergelijken.” Als je duidelijker kunt beschrijven wat je in bepaalde situaties belangrijk vindt en doet, heb je al bruikbaar materiaal voor zelfobservatie.

Kun je twee enneagramvleugels hebben?

Binnen de enneagramtheorie worden soms beide vleugels meegenomen. Over de vraag of één vleugel overheerst en of dat in de loop van de tijd verandert, bestaan verschillende opvattingen.

De uitleg over vleugels van het Enneagraminstituut bespreekt zowel een duidelijke voorkeur voor één vleugel als herkenning in beide of in geen van beide. Herken je evenveel in de twee beschrijvingen, dan hoef je dus niet geforceerd één kant te kiezen.

Kan mijn enneagramvleugel veranderen?

Een andere testuitslag bewijst niet dat je vleugel is veranderd. Kijk eerst of je dezelfde test met dezelfde vragen hebt gebruikt en of je bij het antwoorden aan andere situaties dacht. “Ik heb anders geantwoord” is een vaststelling; “mijn persoonlijkheidsstructuur is veranderd” is een interpretatie.

Beschouw ook uitspraken over een vaste leeftijd waarop de andere vleugel zich zou ontwikkelen niet als bewezen regels. Hetzelfde geldt voor de claim dat beide vleugels evenveel gebruiken vanzelf tot een betere mentale gezondheid leidt.

Zijn enneagramvleugels wetenschappelijk bewezen?

Een systematisch literatuuronderzoek naar het enneagram uit 2021, opgenomen in PubMed van de Amerikaanse Nationale Bibliotheek voor Geneeskunde, vond gemengde resultaten voor betrouwbaarheid en validiteit. De auteurs constateerden bovendien dat er weinig onderzoek is dat vleugels en beweging tussen typen ondersteunt. Dit zijn de conclusies van de auteurs; opname in PubMed is geen keurmerk van de instelling.

Betrouwbaarheid gaat over de consistentie van een meting. Validiteit gaat over de vraag of je daadwerkelijk meet wat je wilt meten. Je herkennen in een beschrijving is dus iets anders dan wetenschappelijk bewijs dat die beschrijving een bestaande persoonlijkheidsstructuur weergeeft.

Gezien die beperkingen kun je vleugels het beste gebruiken als taal om je eigen ervaringen te ordenen. Alleen een vleugel biedt onvoldoende basis om iemands geschiktheid voor werk, de toekomst van een relatie of de mentale gezondheid te beoordelen.

Hoe gebruik je je enneagramvleugel in het dagelijks leven?

Na het verkennen van je vleugels kun je een kleine stap kiezen: welk concreet gedrag wil je in een volgende situatie uitproberen?

Merk je bijvoorbeeld dat je meteen instemt wanneer iemand je extra werk vraagt? Kijk de volgende keer eerst in je agenda voordat je antwoord geeft. Denk je terug aan een vergadering waarin je je mening niet uitsprak? Probeer dan vooraf een gedachte op te schrijven en die kort te verwoorden. Je hoeft je vleugel niet zeker te weten om daarmee te oefenen.

Bij Atovia raden we aan om de beschrijvingen te verbinden met een concrete ervaring en een volgende actie. Gebruik wat herkenbaar en bruikbaar is. Je hoeft jezelf niet passend te maken voor de rest van de beschrijving.

Houden psychische klachten aan of hebben ze invloed op je slaap en dagelijks leven, bespreek dit dan met je huisarts of een andere zorgverlener. Probeer zulke klachten niet alleen via persoonlijkheidstypen te verklaren of op te lossen. Ook de informatie van het Amerikaanse Nationaal Instituut voor Geestelijke Gezondheid wijst op het inschakelen van professionele hulp wanneer dat nodig is.

Kies vandaag één recent moment en schrijf op wat je belangrijk vond en wat je daadwerkelijk deed. Welke alledaagse situatie komt bij je op, nog voordat je aan een vleugelbeschrijving denkt?

Sluit je aan bij onze community